Wanneer je naar Japan reist

Ik krijg van anderen wel eens de vraag of Japan de moeite is om naartoe te reizen. Als je ook een reeks tegenargumenten verwacht ben je aan het foute adres. Neen, ik ga dan wel niet akkoord met de manier waarop er met plastic wordt omgegaan, noch met walvissen, daarnaast is er zoveel om naar uit te kijken dat ik Japan gewoon een must vind.

Daarom hieronder in plaats van argumenten een aantal weetjes voor zij die er naartoe gaan…

De verplaatsing / het tijdreizen

12 uur vliegen is niet niks en daar komt bij aankomst ook nog 7u tijdsverschil bij. Gouden raad: neem een nekkussen en oordopjes mee. Alleen dan kan ik althans de slaap vatten tijdens de vlucht.

Reis je Economy Class? Check dan bij het aanmaken van je boardingpass op er betaalbare upgrades zijn. Ik neem liefst die met een stoel die extra naar achter kan. Door een stoel te kiezen die vlak achter de scheiding tussen first class en Economy zit heb je ook extra beenruimte. (Een tip die ik leerde uit Lean Travel van Paul Akers)

Leg de lat voor jezelf de eerste dag niet te hoog… hou rekening met jetlag!

Geld / Visa

Ik ben intussen 3 keer naar Japan gereisd, 2 keer vond ATOS Worldline dat verdacht genoeg om mijn Visa te blokkeren met alle gevolgen van dien… Wees dus voorbereid!

Trek de limieten op al je kaarten naar het maximum. Zorg dat ook je debetkaart internationaal actief is. Hou steeds voldoende cash op zak.

In Japan wordt nog heel veel cash betaald. Indien je met Visa betaalt is het vaak nog een kwestie van handtekenen in plaats van code intikken…

Buitenlandse kaarten worden in veel winkels gewoon geweigerd. Ook in Japanse banken moet je als buitenlander niet zijn.

Wij kunnen enkel geld afhalen aan de ATM in een “kombini” of convenience store (Lawson, 7Eleven, FamilyMart,…). Zoek op het scherm even naar het knopje “English” om te beginnen.

Communicatie

Indien je alleen reist raad ik je sterk aan om een mobiele WIFI hotspot te huren. Dat kan op de luchthaven, of je kan er vooraf een bestellen via sushi-WiFi.com bvb. Het is (nog) niet mogelijk een GSM-kaart te nemen in een Europese smartphone. Met de WIFI hotspot kan je overal online.
Ook kunnen bellen naar vaste lijnen in Japan? Overweeg bijkomend om belkrediet aan te schaffen op Skype.

Openbaar vervoer

Altijd op tijd. Heel betrouwbaar. Op de bus stap je achteraan op en neemt een ticketje, je betaalt bij het afstappen. Voor de trein koop je vooraf een ticket aan de automaten.

Van plan om vaak de trein te nemen? Je kan een toeristisch abonnement nemen maar dat kan enkel indien je vooraf reserveert voor een Japan Railpass

Bagage

Maak je in Japan niet druk over bagagetransport.
In de meeste stations en in vele pretparken, aquaria en dergelijke vind je coinlockers. Om een grote valies weg te bergen tot 00u dezelfde dag kost dit tss 700 Yen en 1000 Yen.

Er bestaat ook een transportdienst Yamamoto TaQBin of Takubin. Herkenbaar aan groen met geel logo met zwarte katten. Kostprijs afhankelijk van het gewicht. Kan ook de dag zelf geleverd worden of op bestelling paar dagen later afgeleverd worden (ook op luchthavens). Deze service wordt geleverd door hotels, kombini, … indien je naar een hotel of dergelijke verzendt wel even verwittigen dat je bagage apart reist.

Gidsen en toeristische info

In veel grote steden zijn er freewill guides. Typ in Google “Freewill guide + naam stad”. In de meeste gevallen krijg je een persoonlijke rondleiding. Ook bij toeristische diensten vind je Engels sprekenden die je met veel plezier helpen!

Zie mijn reisverslag voor concrete voorbeelden en links naar organisaties in Kyoto en Nara

Veiligheid

Japan is bij uitstek een plek waar ik me bijzonder veilig voel. In de grote steden hebben fietsen een slot zoals hier bij ons maar op het platteland vaak niet. Nergens voor nodig. Ik heb al meer dan eens op plekken geslapen waar bij aankomst niemand thuis was, maar de deur stond open, op een briefje stond welke kamer ik mocht betrekken… no problem. Respect.
Op gebied van natuurrampen is het risico net iets hoger natuurlijk. Japan ontstond langs een breuklijn dus vulkanisch is het eigenlijk een tijdbom. Om mensen tijdig te waarschuwen zijn er tsunami en aardbevingssystemen, veelvuldig en duidelijk aangegeven vluchtroutes in risicogebieden en zelfs een app “Safety Tips” die je waarschuwt bij onheil. Je vindt hem op Appstore en Playstore.

Dat lijkt me de meest cruciale info. Vragen? Neem gerust contact op!

Share

Het pad naar Shikoku

Shikoku88 of oHenro zeggen je wellicht niks. Compostella zegt je allicht wat meer. Pelgrimstocht is wat de beiden verbindt.

Shikoku is de bekendste boeddhistische pelgrimstocht in Japan. Ik hoorde er voor het eerst over tijdens mijn eerste trip naar Japan. Tijdens de vrij hectische voorbereidingen (ik plande die eerste hele trip in slechts een paar weken) kwam Mt Koya in het vizier. Iemand had nl. gezegd dat je minstens een keer in een tempel zou moeten gelogeerd hebben.

Ik verbleef er 2 dagen en maakte er een wandeling die heel wat grenzen verlegde.

Most people live—whether physically, intellectually or morally—in a very restricted circle of their potential being. We all have reservoirs of life to draw upon of which we do not dream.

William James

Hoe het begon

Om te snappen welke grenzen ik daar begon te verleggen, moet je eerst een veel ouder verhaal kennen.

Ik was een couveuse-kindje. Te vroeg geboren.

Ik leerde later dan de curve stappen. Voor de voorloper van Kind & Gezin was dat al alarmerend. Toen ik begon te stappen viel ik vaak stijf achterover. Ik heb X-benen, heb steunzolen gedragen, er zit ook ergens iets in mijn heup niet helemaal volgens de norm, en ga nog maar even door.

Mijn ouders en grootouders waren bezorgd. Ik werd van de ene naar de andere dokter gebracht. Alles om mij toch maar binnen de norm te laten passen, of ten minste binnen de grenzen van wat werd gedacht dat fysiek nodig zou zijn om een goed leven te leiden. Als ik erop terugkijk mag dat laatste woord gerust met lange ij. Maar goed.

Op school was ik altijd diegene met de rare schoenen (in gewoon ogende schoenen pasten geen steunzolen samen met mijn lompe platvoeten). Ik was altijd de laatste die gekozen werd als er in teams werd verdeeld tijdens de turnles. Zonder uitzondering kwam ik als laatste over de streep bij iedere loopopdracht. Nooit haasje over gesprongen. Nooit radslag gedraaid.

En dan was er dat verdikt van die dokters. De uitspraken over wat ik wel en misschien niet zou kunnen. De impact die mijn holle rug zou hebben. Maar vooral de pijn die ik zou kunnen gaan krijgen en de gevolgen die dat zou hebben op termijn.

Het galmt nog in mijn hoofd. Ik weet zelfs niet meer welke dokter de woorden sprak, maar ik zie vooral dat tekeningetje nog voor me dat erbij werd gemaakt. De kans bestond dat ik mijn 35ste verjaardag niet zou vieren zonder pijn in heupen en benen en dan zou er allicht geopereerd moeten worden. Zowel uit boven als onderbeen een wig wegzagen zodat mijn benen recht zouden komen te staan. 4 dubbele open beenbreuk zeg maar. On purpose. Even je leven op pauze.

De steunzolen en de maandenlange kine-sessies, ik heb ze eens ik volwassen werd bewust op pauze gezet. Even zien wat er zou gebeuren. Niks. Buiten het feit dat ik normale elegante schoenen kon dragen.

Nu…

Intussen word ik er 40… geen vuiltje aan de lucht.

Die eerste wandeling langs een Henro-pad op Koya-san. Het was betoverend mooi en zonder het te beseffen verlegde ik grenzen.

Er had altijd iemand klaar gestaan met een hand voor iedere lastige stap. Nu niet en het lukte nog ook.

Sinds mijn bezoek aan Koyasan wil ik de Shikoku uitlopen.

Vandaag is het zo ver. De eerste stappen zijn gezet. Als je graag mee reist, klik dan even door naar de video’s.

In een rugzak van 7kg is geen plek voor laptop of iPad en dus is typen nogal lastig ;-)

Share

Anders naar werk gaan kijken

Na mijn terugkeer uit Japan in 2016 was er dus heel wat veranderd in mij. Ik ging op een heel andere manier naar mijn leven kijken na mijn ontslag. Nog voor de afreis had ik voor een paar jobs gesolliciteerd en intussen waren er een paar gesprekken vastgelegd. Het was heel gek allemaal.

Een uitnodiging voor tests en gesprek om als intern trainer aan de slag te gaan bij een nationale organisatie. Ik stapte vol vertrouwen binnen want dit lag 100% in lijn met wat ik eerder deed. Ik kwam in een zaaltje terecht met 2 hyperstressed mede-sollicitanten. Ik had me nog nooit zo zelfzeker gevoeld! Ik dacht: jullie moeten eens alleen op reis, dan wordt dit voor jullie ook echt peanuts. Ga loopbaancoaching volgen en wring je toch niet meer in bochten voor jobs waar alleen het loonpakket je interesseert.

Lees: het was een klucht.

Het gesprek kwam eraan. Ik werd als eerste binnen gevraagd, blijkbaar omdat ik het sterkst had gescoord. Ook hier bleef ik gewoon op mijn strepen staan. Uiteindelijk kreeg ik te horen: “Mevrouw, voor ons is denk ik duidelijk dat we u heel graag aan boord willen. Maar denkt u er aub nog even goed over na want … en daarom vermoed ik dat u net iets te ondernemend bent voor ons”.

Dat woord ondernemend. Dat bleef maar terugkomen.

Uiteindelijk ging ik dan toch maar uitzoeken of er dan toch iets mee te doen viel, met dat ondernemend zijn… het zou uitmonden in Kanli.be

Share

15 januari 2016

Het lijkt een banale dag en de reden waarom ik hem onthou lijkt ook banaal: ik heb tickets besteld.

Maar ’t waren heel symbolische tickets.

December 2015 had ik bijna de hele tijd thuis gezeten. Bevend van de stress. Ik had op relatief korte tijd verschillende keuzes gemaakt in mijn loopbaan die me zuur begonnen opbreken. Fysiek was ik een wrak. Ik had geen uitzicht meer, wist eigenlijk niet meer in welke bocht ik me nog zou wringen om te overleven en tegelijk een inkomen te hebben.

Ik had me 4de januari naar het werk gesleept.

De 6de was mijn eerste verlofaanvraag al een feit. Het was dat of terug naar de dokter. Bij het minste begon ik te beven als een blad, ging ik een kwartier lang uithuilen op toilet. Ik kon die waanzin echt niet meer aan.

6 januari werd ik ontslagen. Het was gek genoeg een eerste klein lichtpuntje… het zette me aan het denken. Maar het was ook enorm angstaanjagend. Ik kon nu niet anders dan een andere inkomstenbron zoeken, maar wel vanuit niks.

Gelukkig had Thomas me de les gelezen

We hadden in 2015 geprobeerd extra voor onszelf te zorgen. Een abonnement bij het cultureel centrum zou voor het nodige vertier zorgen. Er bleek alleen 1 stand-up comédienne te weinig te zijn om het abo op te gebruiken. ;-)
Ik had dat laatste ticket dus quasi blindelings geboekt. Zo van: “Oh ja, Thomas Siffer, die zijn columns kon ik wel smaken”.
Na een week ziekteverlof kwam de lezing eraan. Ik was van plan geweest maandag opnieuw op te starten, maar toen de controlearts op mijn laatste ziektewet voor mijn deur stond ben ik letterlijk ingestort. “Mevrouw u moet terug naar uw dokter. Ik raad u af opnieuw te gaan werken maandag”.
En we hadden dus tickets voor Siffer dat WE. Uiteindelijk ben ik de hele zaterdag in bed gebleven om toch nog te kunnen gaan. Gelukkig heb ik daar niet alleen in die zaal gezeten!

Het is door wat daar verteld werd dat 3 weken later mijn gezicht werd gelezen bij thuiskomst. De avond ervoor had hij me nog gezegd “Geef jij aub je ontslag want ik wil niet dat er jou wat overkomt. We zien wel hoe we er ons financieel doorslepen.”

Ik kwam dus met “Ik heb mijn ontslag gekregen. Ze willen dat ik mijn verlof opneem.”

Kort daarna een stilte. Net toen ik wilde beginnen praten kwam het: “Zwijg maar, ik weet het al” zei hij.

“Wat dan?”

“Dat je op reis gaat”

“Naar waar?”

“Japan, natuurlijk”

“Ok, als jij er ook zo over denkt dan ga ik”

Er zijn zo van die momenten dat je er niet naast kan kijken dat de liefde van je leven voor je neus staat.

Het was het begin van een wonderlijke maand.

Ik was nog altijd op, meer dan op. Slapen en werken was het enige wat er gebeurde die eerste dagen en ergens daartussen vond ik nog net een uurtje om de reis te regelen. Sollicitatieverlof ging er ook voor de helft aan op. Het huishouden lag stil.

Maar het ontslag betekende vooral los mogen laten. Het had geen zin meer tegen windmolens te vechten. Manipulatieve collega’s mochten hun gangen weer gaan, ik stond er los van.

De gedachte aan mijn reis maakte dat ik iets van mijn energie terug begon te vinden.

Op 14/2 zou ik het vliegtuig opstappen.

Papa: “Op Valentijn vertrekken? En jij denkt dat uw lief en kinderen hier nog gaan zijn tegen dat je terugkomt?”

Bezorgder heb ik hem zelden geweten, maar ’t was een nu of nooit. Mijn besluit stond vast.

Intussen werd er ook daadwerkelijk gesolliciteerd hoor, maar met heel wat terughoudendheid in vergelijking met daarvoor. Nog voor de reis zou ik tijdens een sollicitatie te horen krijgen: “Mevrouw, u hebt alle nodige kwalificaties, maar ik vrees dat u te ondernemend bent voor onze organisatie” En toen dacht ik nog “Shit!”. Na de reis zou het nog gebeuren en waarom ik er dan anders naar ging kijken vertel ik binnenkort op deze blog… want er komt een volgend hoofdstuk aan ;-)

Share

Papierkunstenaar in Japan – Rina Aoki

Echizen Washi, een van de hoogtepunten uit mijn eerste trip door Japan in 2016…

De “landelijke gemeente”, naar onze normen een middelgrote stad, heeft een 1500-jarige traditie van papierscheppen. Hier wordt papier geschept voor alle mogelijk doeleinden.

Praktisch en decoratief. Als grondstof voor kunstenaars maar evenzeer als kunst op zich. Ik ontmoette er niet minder dan 3 “national living treasures”, mensen die het ambacht levendig houden en ook als dusdanig worden erkend door de overheid. Kranige 80-jarigen die nog dagelijks in hun atelier staan zwoegen en de mooiste watermerken met de hand scheppen…

Binnenkort (15-18/6/2018) is er een documentaire over Echizen te zien op Japan International Broadcasting. Niet te missen, lijkt mij! 

Toen ik die eerste keer naar Japan reisde was het Rina’s blog op de website van Echizen die mij naar daar lokte. Intussen heeft ze een eigen blog.

Andere papiernieuwtjes uit Echizen: Tento in LA deze zomer.

Kami to Kami: Fukui Echizen Washi Exhibition opens June 24 at JACCC

Share

3 en 5/4/2017: Nara

Het moest één van de hoogtepunten worden van onze reis, en dat werd het ook!

Vorig jaar had ik al een prachtige tijd gehad in de eerste hoofdstad van Japan. Geweldige mensen ontmoet. Genoten van de herten in Nara Park, met de gedachte: “Hier moest mijn zoon eens kunnen lopen!” (Da’s nogal een dierenfanaat).

Ik keerde dan ook met veel plezier terug, met gezin deze keer. Ik had mijn gidsen van vorig jaar opnieuw gecontacteerd in de hoop hen te kunnen trakteren om hen nog maar eens te bedanken voor vorig jaar… maar dat werd weer ietsjes straffer ;-)

Mevrouw Akagi (van het verhaal van de 3 buurvrouwen) wilde ons maar wat graag terugzien en dus werden we uitgenodigd voor de lunch. De buurvrouw die sumi-e les geeft was ook thuis en de schildering die ik vorig jaar bij haar naliet was intussen ingekaderd en hing in haar hall! Wat een eer!

Maar het werd nog straffer, want ze had nog een kadootje voor mij. Een stapel voorgespannen moerbeipapier, omdat ik absoluut niet zou mogen stoppen met schilderen omdat mijn bezoek zoveel voor haar had betekend. ze leefde opnieuw helemaal op!

Ook bij de derde buurvrouw gingen we nog eens langs. Andere zelfgemaakte poppetjes deze keer ;-)

En Yoshi die leidde ons met plezier rond in het stadscentrum en bij de grote Daibutsu. Hij trakteerde ons op rijstkoekjes en leerde ons okonomiyaki eten. Overheerlijk! Is een soort omelet van noedels met groenten en vlees. Aanrader!!

Bovendien konden we dankzij hem ook nog eens terug op bezoek bij de sumi-fabriek en de Fude-maakster. Blij dat de kids ook eens met die ambachten hebben kennis gemaakt.

 

Campertips:
Nara was makkelijker om met de campervan te bezoeken. Het is dan wel een stad, ze is minder dicht bevolkt dan Kyoto. Er zijn dan ook meer parkings. Best wel de parkings nabij de Daibutsu vermijden (peperduur!). Elke gids zal je daar naartoe sturen omdat die parkings voorzien zijn voor bussen en ja, voor een Japanner is een RV echt wel een “huge car!”. Sommige betaalparkings zijn ook echt niet toegankelijk omwille van de overkapping bij de ingang maar achter het station van Nara zijn er een aantal. Van daar is het 20 min wandelen tot bij de Daibutsu.

Reis je met de RV naar Nara, ga dan zeker ook eens langs het oude keizerlijke paleis. Heel indrukwekkend groot (deed mij een beetje denken aan Versailles, maar met iets minder klatergoud).

Share

De weg van de inkt: Alain Bonnefoit

Zoals beloofd een eerste deel van mijn verhaal op de weg van de inkt. Ik bezocht hiervoor Alain Bonnefoit, de Franse kunstschilder die me in contact bracht met de techniek… 

“Oh oh les artistes!”

 Dat is wellicht de meest herhaalde zin tijdens de cursussen die ik bij hem mocht volgen door de jaren heen. Direct gevolgd door: “Kijk naar het model en hoe ze zich plaatst”.

De weg van de inkt die ik samen met Alain bewandel start in 2007. Op dat moment keer ik terug naar de “Moulin de Perrot” voor een schilderstage. Dat jaar heb ik met veel geluk een plekje kunnen veroveren in het atelier bij Alain. Het werd een bijzondere ontmoeting, zowel op het vlak van techniek als elk ander vlak. Alain is de verpersoonlijking van het delen, het mooie leven en het goede humeur. Voor iets anders is er eenvoudig weg geen plaats. “Vive la vie!” en leve het delen.

Intussen is het nu tijd voor een atelierbezoek. Om zijn weg van de inkt eens te verkennen…

Aïkido

In 1974 volgt Alain les bij zijn aïkido-leraar Masamichi Noro. Naast gevechtskunsten volgt hij ook shodo (Japanse kalligrafie). Hij ontdekt zo de kracht van de beweging, de meerwaarde van het overstijgen, van trachten door het doel heen te gaan.

Dat zijn dingen die hij ook in zijn schilderkunst wel verwerken.

Tijdens de lessen ontmoet hij de kunsthandelaar die hem mee zal nemen op een eerste reis naar Japan. Samen zullen ze worden ontvangen in een tempel op het Japanse platteland.

Sugiyama-yu

Sumi-e materiaal

Meester Sugiyama-yu ontvangt hen en biedt hen een welkomstmaaltijd aan. Alain heeft echter nog last van de jetlag en valt aan tafel in slaap. Zijn vriend is bang voor de reactie van de gastheer en wil hem meteen wekken. Sugiyama-yu maakt met een handgebaar duidelijk dat hij niet wenst dat Alain gewekt wordt. Aan het eind van de maaltijd zal hij bevelen de slapende gast op een futon te leggen. De bijzondere band tussen gast en gastheer is gesmeed. 

Maar dat is nog geen reden om stappen over te slaan! De bezoekers wachten ongeduldig op de start van de inktschilderlessen… gedurende 2 weken.

Na die periode mogen ze een demonstratie bijwonen. Sugiyama-yu ontvangt hen in zijn atelier. In stilte en volle concentratie spreidt hij een lap vilt voor zich uit. Hij haalt de inktsteen uit zijn lakdoos, dan de inktstaaf. Plaatst dan zijn waterpot en legt penselen (fude) klaar. Als alles klaarligt wordt er papier bij gehaald. Het blad wordt glad gestreeld en vastgezet met gewichtjes. De inkt wordt vervolgens gewreven en het penseel voorbereid.

45 minuten zijn er intussen voorbij wanneer Sugiyama-yu een eerste keer zijn penseel op het blad plaatst. Een paar minuten later is het werk klaar. Het mist zijn effect op Alain niet.

Het leerproces

In de daaropvolgende dagen kan Alain eindelijk zelf experimenteren met de materialen die ter beschikking zijn.

Prachtig fluisterend papier, kwaliteitspenselen en inkten van wel 100 jaar oud.

Een schets van Volti, naast werk van Alain in het atelier.

De eerste lijnen zijn een ware confrontatie. Dit is lang niet zo makkelijk als het lijkt. Tijdens zijn opleiding bij zijn spirituele vader, Volti (een Italiaans beeldend kunstenaar en leerkracht), had hij al geleerd om de tekening te herleiden tot een minimum aan lijnen. Volti zelf schetste ook vrij grafisch naar levend model. Zonder de traditionele etappe met de grote volumes. Direct werden de grote lijnen getekend.

De lijnvoering die was er dus al, maar het japanse papier zoog zo veel water en inkt op dat Alain twijfelt aan de kwaliteit ervan. Hij zal in een nabijgelegen drukkerij papier gaan halen om zijn experiment bij Sugiyama-yu verder te zetten. Zo hoopt hij de techniek sneller meester te worden. Sugiyama-yu laat hem begaan maar blijft tegelijkertijd ook kwaliteitsmateriaal aanvoeren.

Alain erkent stilaan de kwaliteit en de kalligrafie-sets die hij bij de uitgangen van tempels op de kop tikte worden stilaan vervangen door de materialen van de meester.

 

Hij krijgt er nog een hoop traditionele kennis bij. Zoals het toevoegen van zuivere nikawa-lijm (vissenhuidenlijm) wanneer zeer oude inkt wordt gebruikt zodat deze beter hecht aan het papier.

Bij het afscheid breekt de Meester zelfs zijn oudste inktstaaf en geeft de helft aan zijn leerling.

Impact op het oeuvre

Ook al biedt Sugiyama-yu vooral traditionele thema’s aan voor het inoefenen van sumi-e zal Alain vrij snel besluiten om de grijstinten niet te gebruiken in zijn eigen oeuvre. Hijzelf zoekt immers eerder naar een grafischere weergave. Hij wil de “lijn uitrekken”, de “lijn opspannen”. Daar mee wil hij “zover komen dat de energie die ervan uit gaat de lijn overstijgt, ja zelfs de tekening”.

Hij werkt een heel eigen stijl en techniek uit. De eerste 10 jaar belandt bijna elke sumi-e zonder pardon in de vuilbak. Die eigen werkwijze zal enkel en alleen worden gebruikt voor het schilderen van zijn favoriete onderwerp: het levend model.

Pas in de tweede helft van de jaren 80 wordt een eerste werk goed genoeg bevonden door zijn maker. Eindelijk eentje die het waard is opgespannen te worden.

De erkenning volgt. Tijdens een expo in Japan zal een Meester opmerken: “Met opgeheven hand! En dat voor een buitenlander!” Het is een zin die raakt, want inderdaad, er wordt van uitgegaan dat buitenlanders niet in staat zijn een dergelijk werk voort te brengen met deze techniek. Laat staan zonder steun te gebruiken van de vinger op het papier. 

Die steun achterwege laten is inderdaad een bijkomende moeilijkheidsgraad, maar absoluut nodig om extra uitstraling aan de lijn te geven.

Alain evolueerde met de tijd toch steeds meer naar een meer traditionele manier van schilderen. Er zijn namelijk steeds meer details weggelaten om steeds meer tot de essentie te komen. In een paar lijnen wordt het onderwerp gevat. Al het overbodige weggelaten. Elke lijn zit vol zin…

De anecdotes die volgen…

Tijdens een van de bezoeken aan Sugiyama-yu (er waren er wel 30!) merkt Alain heel fijne lijntjes op en vraagt de Meester uit over het gebruikte penseel. Het blijken penselen te zijn van muizensnorharen.

Ook wanneer hij niet met sumi-e aan de slag gaat schilderde Sugiyama-yu vaak klein en fijn…

In tegenstelling tot de traditie (buitenlanders krijgen zelden de kans om échte kwaliteitsmaterialen aan te kopen) wordt Alain doorverwezen naar een gespecialiseerd winkeltje. Een vertrekje met in het midden een doos met de volledige voorraad: een 10-tal penseeltjes. Indrukwekkend!

Een paar jaar later zal Alain ook nog een schildering op rol kado krijgen. Maar de meester laat het eerst heropspannen. Zo’n papier opspannen (30gr/m2 gemiddeld, westers kopieerpapier telt 90 gr/m2) is al een danige sinecure weet ik uit ervaring… ik ben dus zwaar onder de indruk dat er überhaupt iemand ooit in staat is geweest dat te herdoen! 

Het heropgespande werk (rechts)… 30grams papier van drager vernieuwen… monikkenwerk!

Mijn weg

Atelier Pavillon de Choiseul, Paris. Stage Alain Bonnefoit 2012

Wanneer je sumi-e leert (en zeker van Alain), dan is er meer dan alleen de tekening. Er is de geur van de inkt, het voelen van penselen en het fluisteren van papier. Elk zintuig wordt betrokken. Het is één geheel. Er zijn linken met de Japanse krijgskunsten in elke hoek! Dagelijks ontdek ik meer analogiën met het dagelijkse leven. Zoals vandaag, tijdens de iPad-sessie met Alain… We laten ons zo vaak beïnvloeden door de waarde van de dingen. Dat remt ons om er voluit gebruik van te maken. Het is als de sumi-e leerling die stilstaan bij de waarde van het papier. Binnenin beïnvloed dat de concentratie en staat het bijna zeker garant voor het verpesten van het geheel…

Meer over Alain

Wie meer wil weten en zien van Alain Bonnefoit kan terecht op Facebook.

Vervolgens…

De stages met Alain bleven beperkt tot 1 week per jaar (en zijn intussen zelfs niet meer beschikbaar). Maar ze waren wel genoeg om mij op te zadelen met een serieuze verslaving ;-)
Ik ben dan ook op zoek gegaan naar andere plekken waar ik ook de meer traditionele onderwerpen zou kunnen aanleren. Die vond ik bij Marjon de Jong (regio Utrecht, NL). In een volgende blogpost daarover meer!

Share

Hoe de Sumi-e tocht begon…

Sumi-e… Wasda? Japans meditatief inktschilderen. Hoe kom je dààrbij?

Toeval bestaat niet…

Ik was al van kindsbeen af gefascineerd door Azië. Toen ik in 2003 het tekenen en schilderen terug oppikte dankzij Etienne Geeurickx was dat niet anders. Er had al altijd iets geschort met de manier waarop, ze lag mij niet. Tekenen en schilderen zijn een stuk van mijn “zijn”, een integraal deel van mijn “ikigai”, zoveel werd toen al duidelijk.

Na net iets te veel hindernissen op te korte tijd had ik penseel en potlood in een verre uithoek weggeborgen. Gelukkig leerde ik Etienne kennen. Ik mocht zijn atelier bezoeken. En ergens op een tafel lag een experiment van hem. Ik zie de situatie nog levendig voor me want ik kon niet anders dan reageren. De reactie miste haar doel niet.

“Maar zeg, als gij dàt ziet, dan schildert gij toch ook?”. De laatste keer dat ik nog verf had gebruikt was zo’n 5 jaar eerder… Wat volgde was een reeks ontmoetingen en ik die terug aan het schilderen sloeg. Maar heel anders dan daarvoor. Totaal los van academie of opleiding. Waardoor ik ook mezelf terugvond, ergens tussen de potloden en de verf. En dan begon er toch terug iets te vreten. Een drang naar techniek. Zo kwam ik dus bij de Moulin de Perrot terecht. Zo kwam ik in aanraking met die andere geweldige artiest, Alain Bonnefoit, en dus ook “toevallig” met sumi-e.

Waarom Sumi-e?

Waarom zou een Westers mens zich nu in hemelsnaam willen bezighouden met ene techniek die zo Oosters is als deze?

Het is een vraag die ik vaak krijg, zowel hier als tijdens mijn recente tocht door Japan, op zoek naar de roots van sumi-e. Dat ligt voor een groot stuk aan de mensen die mij dichter bij de techniek brachten. Alain en Marjon gaan allebei voorbij aan de puur technische vaardigheden. Ze leren je door je onderwerp te kijken in plaats van ernaar. In sumi-e is het schilderen zelf zo mogelijk nog belangrijker dan het resultaat ervan. Dan zie je de overeenkomsten met de Oosterse krijgskunsten én met het dagelijkse leven.

En ja, de techniek beoefenen is niet altijd een evidentie. Degelijk materiaal is moeilijk te vinden, maar essentieel. Ook al lijkt een aquarelpenseel heel erg op een Japanse fude (penseel), je kan er niet hetzelfde mee. En ook qua papier en inkt zijn de keuzes totaal anders. Wat het nog moeilijker maakt is dat er wel vaker over sumi-e wordt gesproken, maar dat het onderwerp eerder suibokuga blijkt te zijn. Bij het opstarten van deze blog had ik daarover nog een gedachtenuitwisseling met Marjon. Zij strijdt al jaren om zuivere sumi-e beter bekend te maken bij een breder publiek, wat ook heel erg nodig is. Maar wat ik vooral wens is dat de materialen beschikbaar blijven en daarom zal ik mij niet beperken tot de zuivere vorm, zoals die door Marjon wordt beoefend en aangeleerd. Ik wil jullie ook andere dingen laten zien, interpretaties die ook enkel mogelijk zijn door diezelfde materialen.

Sumi-e of Suibokuga

Beide termen betekenen in hun oorspronkelijke taal “inkttekening”. Sumi-e in het Japans en Suibokuga in het Chinees. De techniek van het tekenen met zwarte inkt ontstond in de 9de eeuw in China bij de kalligrafen die ook begonnen te schilderen. In de 14de eeuw settelen een aantal Zen-monniken zich in Japan. Ze namen de techniek mee op hun tocht en maakten er eigen versies van.

Op een bepaald moment was het in Japan enkel toegestaan voor monniken om sumi-e te beoefenen. De monniken mochten geen plezier ervaren bij het beoefenen. Sumi-e gaat dus voorbij aan het “tekenen” of “schilderen” op zich en vereist naast techniek en oefening ook de juiste mindset.

Suibokuga is het soort afbeeldingen die we het vaakst te zien krijgen, jammer genoeg ook vaak onterecht onder de naam sumi-e. Waarom? Omdat zelfs in Japan er heel veel mensen zijn die de techniek niet langer kennen. Wellicht ook omdat de letterlijke vertaling “inkttekening” ook van toepassing is op de verfijnde vorm ervan.

Maar hoe zie je als leek dan het verschil? Gevoelige mensen, mensen die met spiritualiteit bezig zijn zullen het verschil eerder voelen dan dat ze het zien. In Suibokuga zal er zelden gebruik worden gemaakt van grijstinten, eerder zwart/wit. In sumi-e laat je al het overbodige weg, in Suibokuga staan er vaak wat lijntjes te veel ;-)

Maar het is vooral bij het beoefenen dat je een verschil ervaart. Het is door het te doen dat je het verschil leert zien.

Met deze blog wil ik jou dan ook vooral intrigeren, je aanmoedigen om de techniek te ontdekken. De Westerse wereld tonen dat er wat anders is dan olie- of acrylverf en Japanners in laten zien wat voor briljant erfgoed ze nog niet aan het koesteren zijn. Lees je ook volgende keer mee?

Share

Start van de sumi-e blog

Er is veel veranderd de afgelopen maanden. Intussen ben ik 2 maanden aan de slag als freelance trainer voor eindgebruikers van digitale tools met Kanli. Maar ik blijf ook de vraag krijgen hoe het mijn andere passie vergaat: sumi-e.

Lang niet vergeten

Die passie ben ik nog lang niet vergeten. Ten eerste zijn er principes uit de sumi-e die op termijn zeker zullen doorsijpelen naar de opleidingen, al klinkt dat nu voor velen hocus-pocus!
Maar vooral, wie mij goed kent weet dat al, stoppen met sumi-e zou geen goed idee zijn. Stoppen is bijna als stoppen met ademen voor mij letterlijk en figuurlijk. Ik ben zo blij dat ik deze techniek leerde kennen! Ik ben zo blij met alles wat sumi-e al op mijn pad heeft gebracht dat ik het als zelfsprekend beschouw mijn kennis te delen.

img_0015Kennis delen

En dat is dus wat ik vanaf nu ga doen op deze blog. Zoveel mogelijk info delen zodat zoveel mogelijk mensen kennis kunnen maken met deze techniek. Met minstens 1 blogpost per maand.

Wil jij graag meer weten over meditatief Japans inktschilderen? Volg dan zeker mijn blog!

Tot binnenkort!

Share